Een van de belangrijkste veranderingen voor het openbaar bestuur is de toegenomen mondigheid en individualisering. Mensen hebben een eigen mening en willen die terughoren in het politieke debat. Vertrouwen in de politiek is niet meer vanzelfsprekend en is sinds de jaren 60 afgenomen. Wanneer er gesproken wordt over democratie gaat het vooral over het politiek bestuur, stemmen en inspraak dan wel samenspraak rond beleid.

Naar het idee van Hein Albeda is de basis veel belangrijker. Democratie is meer dan de meeste stemmen gelden. Een anders georganiseerde politiek of overheid geeft in essentie nog steeds geen goed werkende democratie. Het is niet mijn overheid, het is niet mijn bestuur, zo is het gevoel van veel mensen. Hij wil de democratie weer teruggeven aan de mensen. Daarin kunnen mensen sneller hun ergernissen op de agenda zetten, maar nemen ook een eigen verantwoordelijkheid.

Op deze pagina staan enkele publicaties over democratie en participatie. Meer over verantwoording en participatie op de site www.verantwoording.nl

Alledaagse democratie	Opbouwwerk	Participatie	Burgemeester
Hein Albeda schreef een essay over democratische gezindheid en alledaagse democratie. Dit essay gaat niet over de institutionele verankering van democratie of de kloof tussen burger en politiek en hoe deze te overbruggen. Hij laat meer zien hoe in de praktijk de democratische gezindheid van burgers positief kan worden gestimuleerd. "Dat doen we door te tonen wat er gebeurt in de alledaagse sfeer en welke kansen dat biedt: echte participatie, meer onderling vertrouwen en meer resultaat". Alledaagse democratie.	De democratie kan onderhoud en opbouwwerk goed gebruiken. Om zelf weer te kunnen participeren en verantwoordelijkheid te nemen kan de overheid best burgers helpen. Het is ook nodig. De overheid kan niet alle problemen in de samenleving oplossen, vooral als er tegenstrijdige analyses in het geding zijn en mensen zelf een rol hebben. Om burgers weer meer zelf te laten participeren, kan het opbouwwerk een rol spelen. Al vereist dat een meer aanpassende, adaptieve aanpak: kijken naar wat mensen zelf kunnen. Over ‘schering en inslag’ bij burgerparticipatie en ‘evidence based medicine’. Democratie is uitbesteed	Directe democratie en participatie 3.0 zijn vergaande vormen om burgers te betrekken. Maar voor veel gemeenten is het nog een heel werk om gewoon goede participatie te borgen. Heel veel gaat al vrij vanzelfsprekend goed en zeker beter dan 20 jaar geleden. Maar het is te vaak afhankelijk van individuele kwaliteiten van ambtenaren. Het is nodig participatieprocessen te verbeteren en kwaliteit te borgen. Kijken naar prijs en kwaliteit. Deze publicatie schetst de weg naar betere borging van goede participatieprocedures. Lees De harde kant  van participatie. Meer op de site  www.verantwoording.nl.	De burgemeester heeft de wettelijke taak om toe te zien op de kwaliteit van de burgerparticipatie. Hein Albeda ondervroeg tien burgemeesters van verschillende politieke pluimage hoe zij dat doen.  Hoe zien burgemeesters toe op de kwaliteit van participatieprocessen en wat doen ze om goede burgerparticipatie te bevorderen? Lees de burgemeester als hoeder van de democratie.
Ontnomen	3 problemen	Werk in uitvoering	Sites
We kunnen klagen over lasten, dat moet ook. We hebben echter ook om optreden van de overheid gevraagd. Denk aan de ouders die de overheid aanklagen als hun kind verdrinkt. Denk aan de woede als een buurman een lelijke uitbouw aan zijn woning wil. De verantwoordelijkheid om elkaar aan te spreken hebben we gedelegeerd. Maar het is lastig om de verantwoordelijkheid als burgers zelf weer te nemen. De overheid is daar namelijk niet aan gewend. Lees de ervaringen met onze schommel in de Kersentuin. Daarin probeert Hein Albeda aan te geven hoe de overheid de verantwoordelijkheid naar zich toe heeft getrokken en hoe burgers de verantwoordelijkheid is ontnomen. >>Gun ons onze schommel (pdf 2009) Geschreven in reactie op het Handvest Burgerschap.	De raad voor het openbaar bestuur bracht in 2010 een interessant rapport uit over Vertrouwen in Democratie (pdf). Daarin staan drie lastige ontwikkelingen.    1. De samenleving horizontaliseert: Burgers gaan niet meer uit van vanzelfsprekend gezag en machtsuitoefening. Maar de politiek werkt echter bij uitstek verticaal.    2. Burgers hebben de afgelopen jaren overal meer invloed gekregen, behalve in de politiek.    3. Hoog opgeleiden hebben goede aansluiting bij de politiek, de regering en het ambtelijk apparaat. Laag opgeleiden hebben dat niet. Maar volgens Hein Albeda schiet het advies tekort. Op zijn web-log legt hij uit waarom. Geef de democratie terug!	Welke vernieuwende instrumenten gebruiken gemeenten nu al? Anderen kunnen er van leren. Verfris het democratisch boeket!. Momenteel ontwikkelen Partners+Pröpper, Quint Result Onderzoek en Advies en Hein Albeda in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken een Benchmark Burgerparticipatie. Doel us dat gemeenten systematisch van elkaar kunnen leren en samen een professionele standaard voor burgerparticipatie kunnen ontwikkelen.  Meer op deze site.	Er is veel aandacht voor participatie en democratie. Enkele sites die veel te bieden hebben zijn: Het Instituut voor publiek en politiek. Bekend van de stemwijzer en diverse projecten in gemeenten. Agora-Europa, een organisatie die wil leren van de Griekse agora en de basis van de democratie. De IPP-Participatiewijzer is in de eerste plaats gemaakt voor (en door) medewerkers van gemeenten. Maar ook voor alle andere overheden en organisaties die burgers willen betrekken bij beleid is deze site behulpzaam. Participatiewijzer nationale ombudsman De nationale ombudsman heeft een participatiewijzer opgesteld, behorend bij het rapport 'We gooien het de inspraak in'. De wijzer geeft tien spelregels voor behoorlijk omgaan met inbreng en inspraak van burgers. Maar natuurlijk is er nog veel en veel meer .. Ook in het Engels: participedia.net..